Zavičajno-muzejska zbirka i izložba “Vizantijski koreni Malog Zvornika”, autora Zorana Tošića, kustosa, sinoć je svečano otvorena u galeriji Biblioteke „17. septembar“. U prostoru, koji je, uz podršku Ministarstva kulture Republike Srbije, posebno uređen za ovu namenu, biće čuvani i izlagani artefakti pronađeni na arheološkom nalazištu Orlovine, kao i deo predmeta iz zaostavštine kralja Aleksandra I Karađorđevića, sačuvanih u kulturno – istorijskom kompleksu Podzemni grad Karađorđevića.
Postavka predstavlja jedinstvene kulturno – istorijske znamenitosti u opštini Mali Zvornik iz ranovizantijskog perioda i ranog srednjeg veka i vremena kraljevine Jugoslavije, a stalnim dopunjavanjem sadržaja novim nalazima biće obezbeđena njena živost i atraktivnost.
Otvarajući muzejsku zbirku i izložbu, direktorka malozvorničke biblioteke, Slavojka Spasenović, zahvalila je Republici Srbiji, Ministarstvu kulture, lokalnoj samoupravi i ostalim institucijama, ustanovama i pojedincima koji su doprineli realizaciji projekta na koji se čekalo dugi niz godina. Ona je istakla da će muzejska zbirka obezbediti da svi važni materijalni nalazi koji svedoče o prošlosti Malog Zvornika budu pohranjeni, sačuvani i izloženi na jednom mestu i da ostanu u opštini Mali Zvornik, te da je na novim naraštajima da je nadograđuju i dalje razvijaju.
Osim arheoloških nalaza sa lokaliteta Orlovine i predmeta iz Podzemnog grada Karađorđevića, posetioci će u galeriji moći da vide i izložbe umetničkih dela nastalih u proteklih 19 godina na tradicionalnoj likovnoj koloniji Malog Zvornika.
Direktorka je navela i to da zavičajna zbirka biblioteke sadrži čak 1800 monografskih publikacija, te da je pomenuta građa prikupljana godinama.
Okupljenima se obratio i predsednik opštine Mali Zvornik, Zoran Jevtić, rekavši da je otvaranje muzejske zbirke važan događaj iza kojeg stoji mnogo uloženog truda, u želji rukovodstva lokalne samouprave da Mali Zvornik u okviru ustanove kulture dobije sadržaj koji će doprineti očuvanju kulturno – istorijskog nasleđa i obogatiti lokalnu turističku ponudu.
Prema njegovim rečima, u saradnji sa bratskom opštinom Lebane, u kojoj se nalazi čuveno arheološko nalazište Caričin grad, takođe iz vremena Vizantije, u planu je pokretanje zajedničkih aktivnosti, u cilju dalje promocije bogatog istorijskog nasleđa.
„Nismo se bratimili sa opštinom Lebane reda radi. Imamo želju da svi gosti koji dođu kod njih, da obiđu Caričin grad, saznaju da i u Malom Zvorniku postoji grad iz vremena cara Justinijana. Osim toga u planu je i izrada publikacija posvećenih ovom lokalitetu“, rekao je predsednik opštine, istakavši da će postavka u galeriji biblioteke i Turistički info pult značiti mnogo onim posetiocima koji žele da saznaju više o istoriji Malog Zvornika, a nisu u mogućnosti da posete lokalitet.
On je naveo da će pomenuti sadržaji, uključujući i izgradnju brzog puta Šabac – Loznica i najavljenu izgradnju produžetka brze saobraćajnice do Malog Zvorniika, doprineti visokom pozicioniranju opštine Mali Zvornik na turističkoj mapi Srbije.
Poseban segment izložbe u okviru zavičajno – muzejske zbirke predstavlja postavka posvećena profesoru istorije Dejanu Paviću, iz Malog Zvornika, koji je 2013. godine pokrenuo arheološka istraživanja na lokalitetu „Orlovine“ i dao nemerljiv doprinos proučavanju istorije Malog Zvornika i kroz književna dela koja je napisao.
Podsetivši na značajnu ulogu profesora Pavića u otkrivanju nalazišta Orlovine i prvim istraživanjima lokaliteta, predsednik opštine Mali Zvornik rekao je da lokalna samouprava finansira najveći deo istraživačkih aktivnosti na Orlovinama i da će nastaviti da to čini i ubuduće, jer ovaj lokalitet predstavlja izuzetnu destinaciju, kao i Podzemni grad Karađorđevića, koji je već postao poznata turistička atrakcija.
On je naveo da su najnovija otkrića na nalazištu omogućena uz podršku Zavoda za zaštitu spomenika kulture, iz Valjeva, uz veliko angažovanje i zalaganje profesora Dejana Radičevića, docenta na Filozofskom fakultetu u Beogradu.
Autor izložbe “Vizantijski koreni Malog Zvornika”, kustos i istoričar Zoran Tošić, iz Loznice, koji je i autor postavke „Kamena devojka“ u Podzemnom gradu Karađorđevića, rekao je da je arheološki lokalitet „Orlovine“, koji svedoči o korenima i životu pravoslavnog, srpskog naroda na ovom području u doba Vizantije i u ranom srednjem veku, sigurno najznačajnije arheološko nalazište u Srbiji i da, zajedno sa Podzemnim gradom Karađorđevića, čini jedinstvenu i atraktivnu turističku ponudu koja privlači sve više posetilaca.
„Dodao bih da je Mali Zvornik, osim kao turistička destinacija, značajan i na naučnoj i istorijskoj mapi Srbije, jer ima dva bisera koji su danas u Srbiji verovatno najznačajniji i najatraktivniji sadržaj. Staza koja je skoro urađena do Orlovina i vidikovci doprineće da ono što mi ljubomorno čuvamo u našem kraju bude prisustno u čitavoj Srbiji. Siguran sam da će u narednim godinama, kao što je Podzemni grad Karađorđevića prošle godine imao preko 5000 posetilaca, i Orlovine imati toliki broj ljudi koji će videti ono što je najznačajnije, što govori o pravoslavnim, vizantijskim korenima Malog Zvornika, nastalim još u 6. veku na ovom prostoru, gde je živelo ako ne veći broj ono isti broj stanovnika kao i danas“, rekao je Tošić, podsetivši da pronađena bazilika na površini od oko 600 metara kvadratnih svedoči da je ovo područje bilo eparhijski i administrativni centar koji je obezbeđivao puteve do Sirmijuma i Salone.
Tošić je naveo da je, uz Orlovine, i Podzemni grad Karađođevića posebna turistička atrakcija, o kojoj se danas mnogo zna, te da je nedavno, usled interesovanja iz Slovenije za posetu ovom objektu, uspostavljen kontakt i dogovoren dolazak stručne delegacije koja želi da bolje upozna i prouči objekat koji je u Malom Zvorniku tridesetih godina prošlog veka gradio kralj Aleksandar I Karađorđević i da ga nakon toga predstavi javnosti u Sloveniji.
On je istakao da je izložba u galeriji biblioteke živa izložba, kao ona u Podzemnog gradu, gde posetioci uvek mogu da vide nešto novo, te da je pre oko mesec dana postavka Kamene devojke dopunjena zaostavštinom kraljevog lekara doktora Mileka Marina.
„Ova izložba će napredovati uz podršku Narodnog muzeja iz Šapca, Zavoda za zaštitu spomenika kulture iz Valjeva i Muzeja Jadra iz Loznice. U dogovoru sa njima mi ćemo ovu izložbu oplemeniti novim predmetima koji su pronađeni i koji budu pronađeni na Orlovinama i iz Podzemnog grada Karađorđevića, ali ćemo sačekati konzervaciju nalaza na Orlovinama. Želimo da ova galerija raste, kao što raste priča o njoj“, kazao je Tošić.
Zavičajna galerijska izložba sadrži i priču o reci Drini, o čamcima „Zvornikuše“, koji su, prema rečima kustosa, kao autentično prevozno sredstvo, u ovom delu Podrinja obeležili period do izgradnje hidroelektrane „Zvornik“, kao i priču o mostu kralja Aleksandra I Karađorđevića, otvorenog januara 1930. godine, koji spaja jedan narod na dve obale reke Drine.
On je istakao da su deo galerijske postavke i umetničke slike nastale na tradicionalnoj Likovnoj koloniji Malog Zvornika, na kojoj je u proteklih 19 godina učestvovalo više od 350 slikara, te da će ove godine biti održana jubilarna 20. manifestacija i da dugo trajanje likovne kolonije mnogo govori o njenoj vrednosti.
Svečano otvaranje zavičajno – muzejske zbirke i izložbe “Vizantijski koreni Malog Zvornika” u galeriji Biblioteke „17. septembar“ održano je u prisustvu brojne publike i medija.
Program ovog događaja počeo je zajedničkim nastupom pevačke grupe malozvorničke biblioteke i etno grupe „Lozice“, iz Loznice, a nastavljen je i završen u Domu kulture, humanitarnim koncertom za prikupljanje novčanih sredstava za pomoć u lečenju, Dragana Lazića, iz Donje Borine, na kojem su nastupili i članovi Folklorne sekcije biblioteke, ansambla „Mina i Andrej“ i pevači Ljibica i Željko Pantić, iz Malog Zvornika, sa članovima svog orkestra.
