Patrijarh srpski Porfirije, ovogodišnji besednik jubilarnog 90. Vukovog sabora u Tršiću, rekao je juče da je važno da srpski narod sačuva svoj jezik jer kroz jezik čuvamo svoj identitet i svoju državu.
Patrijarh je na početku besede rekao da je razmišljao danima o temi svog obraćanja i da mu se ona ukazala kada je ulazio u Saborni hram u Beogradu, u porti gde se nalaze grobovi Vuka Stefanovića Karadžića i Dositeja Obradovića. On je istakao da činjenica da su sahranjeni u porti crkve krije jedan dublji smisao, jer su obojica imala, kako je rekao, turbulentan odnos sa crkvom.
– Istorijska istraživanja se nikada ne zaustavljaju i svaka generacija može slobodno da doda i treba da na osnovu novih podataka i činjenica, širi i daje dublje uglove sagledavanja određenih fenomena i opšteg napretka u znanju i tehnologiji, a ličnosti koje su živele tumači na drugi način – rekao je on.
Istakao je da, što je ličnost popularnija ili voljenija, više je načina sagledavanja njenog života i dodao da svako tumačenje ima svoj cilj. Patrijarh se osvrnuo na život Dositeja Obradovića i deo njegovog života u Haleu gde je pohađao univerzitet i na njegovu odluku da „skine mantiju“.
– Istraživanja su pokazala da su pravoslavni teolozi na tom univerzitetu, a bilo ih je 15, od kojih su 11 bili Srbi, skidali mantije, ne zbog ideologije, već zbog konkretno zastrašujućeg razloga, jer je nova sredina gajila animozitet prema njima zbog jevrejske zajednice – dodao je on.
On je rekao da jedna Dositejeva rečenica: „Knjige braćo, a ne zvona i praporci“, govori o tome da on nije bio jedini prosvetitelj svog vremena i da je širio ideju o prosveti.
– Budućnost srpske kulture i crkvenog života u 18. veku usmerili su srpski školovani kaluđeri – rekao je patrijarh i dodao da su prvi srpski prosvetitelji školovani po tuđim carstvima i da su visoko vrednovani kao prosvetitelji, koji su mogli da pomognu promene i razvoj srpskog naroda.
– Institucija je bila škola, društvo pa i crkva su mogli da budu preobraženi samo kroz školovanje. Otvaranje škola imalo je sve veći značaj jer su otvarane pod okriljem crkve – naveo je on.
Vukov jezik, kako je istakao patrijarh, bio je razumljiv jezik, koji je širio smisao života po Hristovom jevanđelju.
